Kazaların Önlenmesinde Proje Aşamasının Ağırlığı
Yapılan çalışmalar ve araştırmalar iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde; iş faaliyetleri (üretim, hizmet,yapı… vb.) tüm işkolları için proje safhasında alınması gereken önlemlerin belirlenmesinin; iş güvenliğini yüksek oranlarda ( yaklaşık% 80) sağlayacağını göstermektedir. İşletme safhasında, yani saha çalışmalarında ise iş güvenliğini sağlamada; düşük oranda-miktarda bir alanda etkili olunabildiği (yaklaşık%20), İSG profesyonellerinin çalışma alanındaki görevlerinin zor ve meşakkatli olacağını ve başarılı olmaları için ise yüksek performans göstermelerini gerekli kılmaktadır.
Bu alandaki iş güvenliğini sağlamada İSG PROFESYONELLERİ için mevzuatta belirlenen görevlerin her maddesi çalışmalar sırasında ayrı bir önem ve titizlik gerektirmektedir. Bu maddelerin özellikle önem arz eden kısımlarını, tecrübe ve kaynak taramalarımla işaretlemeye çalıştım. Her İSG profesyonel adayı ve profesyonelinin de bu çalışmaya katkıları olacağı açıktır. Kendi iş kollarında kendilerine özgü çalışmaları ile konuyu gözlem altına alarak, çalışmalarının etkinliğini irdelemeleri büyük önem arz etmektedir.
Mevzuata Göre İş Güvenliği Uzmanının Görevleri
‘’İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK (Resmî Gazete Tarihi: 29.12.2012 Resmî Gazete Sayısı: 28512)
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREVLERİ
MADDE 9 – (1) İş güvenliği uzmanları, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Rehberlik;
1) İşyerinde yapılan ÇALIŞMALAR ve YAPILACAK DEĞİŞİKLİKLERLE ilgili olarak tasarım, makine ve diğer teçhizatın durumu, bakımı, seçimi ve kullanılan maddeler de dâhil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması, kişisel koruyucu donanımların seçimi, temini, kullanımı, bakımı, muhafazası ve test edilmesi konularının, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene ÖNERİLERDE BULUNMAK.
2) İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili ALINMASI GEREKEN TEDBİRLERİ işverene yazılı olarak bildirmek.
3) İşyerinde meydana gelen İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARININ nedenlerinin araştırılması ve tekrarlanmaması için alınacak önlemler konusunda çalışmalar yaparak İŞVERENE ÖNERİLERDE bulunmak.
4) İşyerinde meydana gelen RAMAK KALA OLAYLARIN ( ölüm ya da yaralanmaya neden olmayan, ancak çalışana, ekipmana veya işyerine zarar verme potansiyeli olan olayların ) nedenlerinin araştırılması konusunda çalışma yapmak ve işverene önerilerde bulunmak.
B) RİSK DEĞERLENDİRMESİ;
1) İş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapılmasıyla ilgili çalışmalara ve uygulanmasına katılmak, RİSK DEĞERLENDİRMESİ SONUCUNDA alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak.
C) ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ;
1) Çalışma ortamının gözetiminin yapılması, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek.
2) İşyerinde kaza, yangın veya patlamaların önlenmesi için yapılan çalışmalara katılmak, bu konuda işverene önerilerde bulunmak, uygulamaları takip etmek; doğal afet, kaza, yangın veya patlama gibi durumlar için acil durum planlarının hazırlanması çalışmalarına katılmak, bu konuyla ilgili periyodik eğitimlerin ve tatbikatların yapılmasını ve acil durum planı doğrultusunda hareket edilmesini izlemek ve kontrol etmek.
Ç) EĞİTİM, BİLGİLENDİRME VE KAYIT;
1) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması konusunda çalışma yaparak işverenin onayına sunmak ve uygulamalarını yapmak veya kontrol etmek.
2) Çalışma ortamıyla ilgili iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları ve çalışma ortamı gözetim sonuçlarının kaydedildiği yıllık değerlendirme raporunu işyeri hekimi ile işbirliği halinde örneğine uygun olarak hazırlamak.
3) Çalışanlara yönelik bilgilendirme faaliyetlerini düzenleyerek işverenin onayına sunmak ve uygulamasını kontrol etmek.
4) Gerekli yerlerde kullanılmak amacıyla iş sağlığı ve güvenliği talimatları ile çalışma izin prosedürlerini hazırlayarak işverenin onayına sunmak ve uygulamasını kontrol etmek.
5) Bakanlıkça belirlenecek iş sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren konularla ilgili bilgileri, İSG KATİP’e bildirmek.
D) İLGİLİ BİRİMLERLE İŞBİRLİĞİ;
1) İŞYERİ HEKİMİYLE BİRLİKTE iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak, TEHLİKELİ OLAYIN TEKRARLANMAMASI için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmak.
2) Bir sonraki yılda gerçekleştirilecek iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili faaliyetlerin yer aldığı yıllık çalışma planını işyeri hekimiyle birlikte hazırlamak.
3) Bulunması halinde üyesi olduğu iş sağlığı ve güvenliği kuruluyla işbirliği içinde çalışmak,
4) Çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının çalışmalarına destek sağlamak ve bu kişilerle işbirliği yapmak.’’
İşyeri Hekimleri ve Diğer Sağlık Personellerinin de ‘’İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK (Resmî Gazete Tarihi: 20.07.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28713 ) ‘’ Yönetmelik gereğince;bu dar alanda benzer görevleri yerine getirebilmeleri için; sınırlı ve zor şartlarda iş sağlığı ve güvenliği sağlamda aynı etkinliği göstermeleri gerektiği açıktır.
Sahada Etkinliğin Değerlendirmesi
Şekilde görüldüğü gibi; Güvenlik baştan planlandığında, kaza olasılığı büyük ölçüde azalır. Değişen bir trendin başka bir göstergesi, güvenlik mükemmelliğine ulaşmaya duyulan ilgidir.
Hiç kimse hayatı, uzuvları, geçim kaynaklarını veya malları tehlikeye atma olasılığının olduğu bir yerde çalışma riskini almak istemez.
İşverenlerin birincil yükümlülüklerinden öncelikli olanı, işyerlerindeki güvensiz olayları önlemek olmalıdır.
İSG Profesyonellerinin bu dar alanda başarıları;
İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği
‘’İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK(Resmî Gazete Tarihi: 17.07.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28710 )’’
ELBETTEKİ bu yönetmelik gereği tüm çalışanlara güvenli bir ortamın sağlanması ile yakından ilintili olacaktır. Özellikle Yönetmeliğin EK 1 ‘indeki ‘’İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE UYGULANACAK ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI ‘’nın ; ‘’Binaların yapısı ve dayanıklılığı, Elektrik tesisatı, Acil çıkış yolları ve kapıları, Yangınla mücadele, Kapalı işyerlerinin havalandırılması, Ortam sıcaklığı, Aydınlatma, İşyeri tabanı, duvarları, tavanı ve çatısı , Pencereler , Kapılar ve girişler , Ulaşım yolları - tehlikeli alanlar , Merdivenler , Yürüyen merdivenler ve bantlar için özel tedbirler ,Yükleme yerleri ve rampalar , Çalışma yeri boyutları ve hava hacmi - çalışma yerinde hareket serbestliği , Dinlenme yerleri , Yemek yeme yeri , Soyunma yeri ve elbise dolabı , Duşlar ve lavabolar , Tuvalet ve lavabolar , Atık sulara drenaj kanalı , İlkyardım odaları , Açık alanlardaki çalışmalarda özel önlemler, Barınma yerleri , Çalışan konutları ‘’
Hususlarındaki İŞVERENİN samimi,titiz gayretleri, İSG Profesyonelleri ve dolayısıyla tüm çalışanlar için İŞ SAĞLIĞININ etkili şekilde sağlanmasına katkıda bulunacaktır.
SÜRE/İŞ güvenliği etki eğrisinin her aşamasında görev alacak İşveren,İşveren vekilleri,teknik elemanlar,alt işverenler,kendi nam ve hesabına çalışanlar,tedarikçiler,İSG profesyonelleri,ve tüm çalışanların, grafikte gösterilen oranları dikkate alarak yapacakları çalışmalar, iş dünyamızda iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde büyük bir rol alacaktır.
Hüseyin TURHAN
08.03.2023
