Yüksekte Çalışma Nedir?
Çalışma hayatında çalışanlarca yürütülen çeşitli iş ve faaliyetler, çalışanların genel olarak açık ve kapalı ortamlarda özel olarak ise ofis ortamında, yerin altında, yüksek yerlerde, su üstünde veya altında vb. farklı şart ve koşullarda çalışmasını zorunlu kılabilmektedir. Birçok sektörde yürütülen işlerin doğası gereği ortaya çıkardığı olumsuz çalışma koşullarının en yaygın olanlarından birisi de şüphesiz ki çalışanların düşme riskine maruz kaldıkları yüksekte çalışmalardır. Ülkemiz mevzuatında yüksekte çalışma “seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma” şeklinde tanımlanmaktadır.
Birçok ülkede yüksekte çalışma belli bir yüksekliğe bağlanmışken bizim mevzuatımız; 50 cm yükseklikte bir platformdan, basamak üzerine çıkılarak yapılan kısa süreli bir tadilat işini de; yerden 3 metre yükseklikte bir iskele üzerinde yapılan bakım, onarım işini de yüksekte çalışma olarak kabul etmektedir. Böylelikle yüksekte çalışma şartlarını da daha geniş olarak ele almıştır.
Yüksekte Çalışma Eğitimi Niçin Önemlidir?
İş Teftiş Kurulunun, 2014 – 2016 yıllarına arasında inşaat sektöründe gerçekleşen ölümlü iş kazalarının analizini ve istatistiksel bilgilerini değerlendirdiği raporuna göre; inşaat sektöründe üç yıl içerisinde toplam ölümlü iş kazası sayısının 1461’dir. Yüksekten düşme ile gerçekleşen iş kazaları sayısı ise 618’dir ve yüzde 42,3’lük oranla ilk sırayı almaktadır. Yüksekten düşme kazalarında ise en çok kazanın 0-3 m arasında olduğu istatistiklere yansımaktadır.
İş kazalarının önlenmesinde en önemli konulardan birisi de yapılacak işin ehil ve yeterli eğitim almış kişiler tarafından yapılmasıdır. İşlerini doğru şekilde, usul ve yöntemlerine uygun olarak yapan çalışanlar, iş kazalarının büyük oranda azaltılmasını sağlayacaktır. Bu nedenle çalışanların gerek işe girişlerinde gerekse çalışma hayatları boyunca yaptıkları işlerle ilgili mesleki eğitim almaları, işlerini sağlıklı ve güvenli şekilde yürütebilmeleri için iş sağlığı ve güvenliği (İSG) eğitimleri ve özel çalışma ortamlarıyla ilgili eğitim almaları büyük önem sahiptir.
Yüksekte Çalışma Eğitim Konuları Nelerdir ve Hangi Konulara Dikkat Edilmesi Gerekir?
Yönetmelikte yüksekte çalışma eğitiminin içeriği ile ilgili hükümler yer almamaktadır. Ancak eğitim konularının belirlenmesinde genel olarak aşağıdaki konular üzerinde durulmalıdır.
- Yapılacak işin mahiyeti ve işin gerçekleştirileceği ortam ve yapının fiziki durumu,
- Aynı anda çevrede yürütülmekte olan faaliyetler,
- Yüksekte çalışma için kullanılması planlanan iş donanımı,
- Çalışanların durumu,
- Bilgi ve tecrübe seviyeleri,
- Muhtemel acil durumlar
İş, çalışan ve işyeri ortamının nitelikleri değerlendirildikten sonra aşağıda belirtilen konularda mevzunun önemine yeterince dikkat çeken bir eğitim düzenlenebilir:
- Basmakalıp davranışların düzeltilmesi ve güvenlik kültürü,
- Yüksekte çalışma ve düşme kavramları,
- Yüksekte çalışma gerçekleştiren çalışanların görev ve sorumlulukları,
- Yüksekte çalışma sırasında karşılaşılabilecek tehlike ve riskler,
- Tehlike ve risklere karşı uygulanacak toplu ya da kişisel tüm koruyucu tedbirlerin hiyerarşisi, özellikleri, çalışma alanına uygulanması,
- Kişisel koruyucu donanımların özellikleri ve doğru kullanımı,
- Uyarı işaretlerinin özellikleri ve seçimi,
- Yüksekte çalışma sırasında kullanılan donanım ve malzemelerin bakımı ve incelenmesi,
- Acil durum prosedürleri, kurtarma planı, Çalışanlar arası işbirliği, koordinasyon ve etkin iletişim, Ramak kala olayların bildirilmesi.
